सदनकलाप सुगमो भूयात्‌

प्रजाप्रभुत्वपद्धतौ संसदो विधानसभानां च कलाप प्रामुख्यं भजते। तत्र सदस्यै गम्भीरतया देशस्य समस्या चर्चया परिहरणीया। किन्तु भारतवर्षे कोलाहल एवाधिको भवति। कस्मिन्नपि विषये गम्भीरा चर्चा न प्रवर्तत इति विषादस्य विषय। सदनस्यैकैकमपि दिनम्‌ अमूल्यम्‌। तस्य कलापानां कृते लक्षशो धनं व्ययीभवति। एवं ज्ञात्वापि सदस्या येन केनापि व्याजेन कलकलं कुर्वाणा...

पातञ्जलानि योगसूत्राणि

योगशास्त्रं भारतदेशस्य विशिष्ठो निधि। अस्य प्रपञ्चो सर्वत्र लभन्ते च। किन्तु आसनं योगस्याष्टस्वङ्गेष्वेकतमम्‌ । अष्टानाम्‌ अप्यङ्गानां परिचयो लभ्यते पातञ्जलानां सूत्राणाम्‌ अध्ययनेन। यद्यपि योगशास्त्रम्‌ अतीव प्राचीनम्‌। भगवता कृष्णेन प्रोक्तमेव‘‘इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवान्‌ अहमव्ययम्‌। विवस्वान्‌ मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्‌। एवं परम्परा प्राप्तमिमं राजर्षयो विदु। स कालेनेह महता योगो नष्ट...

येन केन प्रकारेण शान्ति साधनीया

जगति सर्वत्राशान्ति प्रसृता। सर्वत्र प्रतिभटना। अमेरिकदेशे काळवर्ण कश्चनारक्षकेण श्वेतवर्णेन हत, किन्तु न्यायालय हननकारिणे कमपि दण्डं न व्यदधात्‌ इति कुपिता प्रजा प्रतिभटनां कुर्वन्ति। ईजिप्टदेशे सर्वकार प्रजानाम्‌ आशयान्‌ दमयतीति प्रतिभटना प्रतिदिनं प्रवर्तन्ते। सिरियादेशेऽध्यक्षं पदात्‌ च्यावयितुं प्रत्यहं संघर्ष। इराकदेशे इस्लामधर्मस्य द्वयोर्मागयोरनुयायिनो युध्यन्ते। परस्परम्‌। भारतवर्षे पाकिस्थानप्रेरिता उग्रवादिन क्षोभं प्रत्यहं...

वाक्प्रयोगे नियन्त्रणमस्तु

सैव वाणी प्रयोक्तव्या या भावाकर्षणक्षमा । स्वेषां परेषां विदुषां द्विषाम्‌ अविदुषामपि ।। इति सुभाषितकारो वदति। सद्वाक्यप्रयोगेण सर्वे तुष्यन्ति। असद्वाक्यप्रयोगेण बहव उद्विजन्ते। अनुद्वेगकरम्‌ एव वाक्यं वाङ्मयं तप इति भगवान्‌ श्रीकृष्णो वदति। एवं सत्यपि केचन नायका राष्ट ́म्‌ उद्दिश्य भाषमाणा नियमान्‌ उल्लङ्घ्य स्ववचनै जनान्‌ उद्वेजयन्ति। तत क्षमां...

लाभवानसौ मोदिर्मोदी

सर्वेषु लाभेषु पाणिलाभो महिष्ठ। पाणिलाभ एव मनुष्यान्‌ इतरेभ्यो भेदयति। भगवान्‌ व्यासो निजगादेत्थम्‌ ‘‘अहो ! सिद्धार्थता तेषां येषां सन्तीह पाणय। न पाणिलाभादधिको लाभ कश्चन विद्यते।।’’क (शान्तिपर्व १८०११,१२) पाणिलाभोऽयं मोदेरालोचनाक्रममपि रूपयतीति भाति। ‘‘भारतमाता कोट्यधिकहस्ता विलसति। अस्मद्देशे सन्ति पञ्चाविंशत्यधिकशतकोटिजना। तेषां सन्ति पञ्चााशदधिकद्विशतकोटिहस्ता। तेएवस्ति। भारतस्य महीयसी शक्ति। ते हस्ता...

मोदिर्मौनेन भाषते

भाषा मौनभाषणयो संविभक्ता सुधीभि प्रयुज्यते। अद्यावधि प्रधानमन्त्रिणो मोदे र्वर्तने मौनभाषणयो उभयो संविभागो दरीदृश्यते। भारते अमेरिकादेशे आस्ट ́ेलियादेशे नेपालदेशे वा जनसमूहान्‌ उद्दिश्य भाषमाणो मोदि समूहमाध्यमै सहå≈ वर्तमानान्मोदे पृथक्‌। समूहमाध्यमै पोषितोऽपि श्लाघितोऽपि, अद्यापि श्लाघ्यमानोऽपि मोदि तानि दूरादेव पश्यति; दूर एव स्थापयति; तेषु जातशङ्क इव सदा जागर्ति। सम्प्रति...

पातञ्जलानि योगसूत्राणि

योगशास्त्रं भारतदेशस्य विशिष्ठो निधि। अस्य प्रपञ्चो सर्वत्र लभन्ते च। किन्तु आसनं योगस्याष्टस्वङ्गेष्वेकतमम्‌ । अष्टानाम्‌ अप्यङ्गानां परिचयो लभ्यते पातञ्जलानां सूत्राणाम्‌ अध्ययनेन। यद्यपि योगशास्त्रम्‌ अतीव प्राचीनम्‌। भगवता कृष्णेन प्रोक्तमेव‘‘इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवान्‌ अहमव्ययम्‌। विवस्वान्‌ मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्‌। एवं परम्परा प्राप्तमिमं राजर्षयो विदु। स कालेनेह महता योगो नष्ट...

मदनव•र्देशं ज्वालयति

भारतवर्षे दिने दिने स्त्रीणां विषये प्रवर्तानो दुष्टाचारः सर्वान्‌ द्वेपयति । वयं सभ्याः किम्‌ इति प्रश्न उत्तिष्ठते । कामान्धाः पुरुषाः रावणदुःशासनकीचकादीन्‌ अतिशयानाः समस्तं राष्ट्रं बर्बरं कुर्वन्ति । केन मार्गेण दुष्टानाम्‌ एतेषां व्यवहारो विरमणीय इति न ज्ञायते । न कापि स्त्री सधैर्यं संचरितुं शक्नोति । देशस्यास्य वीथीषु...

मकरज्योतिरहस्यम्‌ !

तिरुवनन्तपुाम्‌ शबरिमलै देवालये मकरज्योतिविवादं वर्धयितुं नाहं अभिलषामि इति तिरवाङ्कूर देवस्वम्मण्डली प्रकटयति । मक राज्योतिमूलं तु बलिष्ठः धार्मिक श्रद्धातिशयः । अतः अयं मानवनिर्मित इति प्रसारे न उद्यु‘े मण्डली इति स्पष्टतां अकरोत्‌ । सर्वेषां विदित एव यत्‌ मक रज्योतिर्नापोन्नबलमेडुशिखरे मानवैः प्रज्वालिता ज्योतिरेवेति । मण्डली इममंशं अनुयनुते ।...

स्त्रीणां विषये समाजोऽपराधी

कनकाभरणानि धारयन्ती सुन्दरी युवतिरपि अर्धरात्रे निर्भयं नगरवीथीषु संचरितुं यदा शक्नोति, तदा देशोऽयं स्वतन् इति भावयितुं शक्यम्‌, तदैव समाजोऽयं नागरिक इति वक्तुं शक्यम्‌ इति महत्मनोऽभिप्राय आसीत्‌ । भारतवर्षं चतुष्षष्टिवर्षेभ्यः पूर्वं राजकीयं स्वातन्त्र्यम्‌ अलभत। तथापि वयं नागरिका इति सभया इति वक्तुं न शक्नुः । प्रतिदिनं वार्ता श्रूयते...
  • वार्ता

    पाकिस्थाने उग्रवादिनां कृत्यम्‌

    इस्लामाबाद्‌उग्रवादिनां जन्मभूमौ पाकिस्थाने तेषां दुष्कृत्यानि मितिम्‌ अतीत्य प्रवर्तन्ते । ह्यः बुधवासरे चण्डा उग्रवादिनः खैबर्‌प्रान्ते विश्व विद्यानिलये...

    January 21st, 2016 | Read more