लघुकथा – स्वस्थाने आत्मन्‌ एव श्रेष्ठ

एकदा लक्ष्मी सरस्वत्यो मध्ये का श्रेष्ठा इति प्रश्न प्रादुरभूत्‌। उभे स्वस्या स्वस्या श्रेष्ठतां ज्ञातुं भूलोके प्राप्तवत्यौ। ते उभे कश्चित्‌ केदारे आगतवतौ। ‘‘पश्य सरस्वती ! अहं एवं कर्षकं मम महिमया बृहत्‌ श्रीमन्तं करोमि’’ इत्युक्त्वा तस्य संमुखे अनेक रत्न शिला खण्डानि वर्षितवतीलक्ष्मी तदा मम अनुग्रहं विना तत्‌...

काकतालीयम्‌ २

‘उत्तमकार्य्‌ एतत्‌ । परोपकारः खलु पुण्याय ! ममापि अत्र भागः भवतु । एतत्‌ सुवर्णक ‘णं स्वीकुरुताम्‌ । भवतोः प्रयत्नः सफलः भवतु’ इति उक्त्वा रुद्राम्बा हस्ते धृतम्‌ क ‘णयुगलं निष्कास्य वृक्षमूले स्थापितवती । ‘चिरं जीवताम्‌’ इति आशिषा अनुगृह्यः ततः निर्गतवती सा । प्रकाशमानं तत्‌ सुवर्णक ‘ण...

काकतालीयम्‌ – २

अनन्तरदिने प्रातः तौ भोजनं कृत्वा गृहात्‌ निर्गतौ । ‘पुत्री उद्योगाभिमुखौ जातौ’ इति सन्तोषेण पिता आशिषा अनुगृह्य तौ प्रेषितवान्‌ । गृहात्‌ निर्गतौ तौ ग्रामम्‌ अतिक्र म्य गतवन्तौ । किन्चिद्दूरं गमनानन्तरं मार्गपार्श्वे स्थितम्‌ एकम्‌ अश्वत्थवृक्षं दृष्टवन्तौ तौ । ‘पश्यत्‌ भोः! एतत्‌ तु उत्तमं स्थलम्‌ । निद्रार्थं पर्याप्तमात्रेण...

काकतालीयम्‌

रामः कृष्णः च सहोदरौ । तौ नगरे विद्याभ्यासं समाप्य ग्रामं प्रत्यागतवन्तौ । यद्यपि तौ युवकौ दृढकायौ, तथापि उद्योगप्राप्त्यर्थं कमपि प्रयत्नं न आरब्धवन्तौ । भोजनं तु गृहे भवति । भोजनानन्तरम्‌ एतौ सम्यक्‌ निद्रां कुरुतः । पुनश्च मित्रैः सह जल्पनं, कुत्रापि कोणे उपविश्य अक्षक्रीडनम्‌ । पित्रार्जिता सम्पत्तिः...

अक्षर कार्यक्रमः

जयपुरम्‌ दूरदर्शन जयपुर केन्द्र ४ तम दिना‘तः संस्कृत अक्षर कार्यक्रमः प्रतिदिनं सायं ५३० वादनतः प्रसारयिष्यन्ति इति वार्ता

पदबन्धः

  (अ) वामतः दक्षिणम्‌ । १ अयं भारं वहति। (५) ३ जलबिन्दुः असौ । (३) ५ कृतस्य कर्मणः फफलम्‌। (५) ७ माता इयम्‌ । (३) ८ चतुर्दशीसम्बन्धी राक्षसः। (५) ११ दुष्टो यवः । (३) १२ इन्दुं धृतवानयं देवः । (विसर्गरहितः) (५) १४ नावं चालयत्येषः ।...

सुभाषितम्‌

कान्ताक टाक्षविशिखा न लुनन्ति यस्य चित्तं न निर्दहति कोपकृशानुतापः । कर्षन्ति भूरिविषयाश्च न लोभपाशा लोक त्रयं जयति कृत्स्नमिदं स धीरः ।।

संस्कृताध्ययनस्य प्रयोजनानि

डा डि शीलाकुमारी, मैसूरु पुरातनकालस्य इदानींतनयुगस्य विद्याभ्यासक्र मः बहुधा विभिन्नः । वेदोपनिषत्काले गुरुकु लानि असान्‌ । गुरुशिष्याणां विद्याभ्यासक्रमः अनेक वर्षपर्यन्तं प्रचालितः असीत्‌ । पूर्णविद्याप्राप्त्यानन्तरमेव शिष्यः गुरुकु लात्‌ बहिः गच्छति स्म । विद्यायाः अध्ययनं, मननं, ध्यानं, निदिध्यासनम्‌ आवश्यकं कर्तव्यमिति परिगणितमासीत्‌ । तदनन्तरं तस्य जीवनोपायः अध्यापनेन वा...

एक सत्यलघुकथा कस्यचित्‌ क्लेशः

विनयशीलेएकेन शिक्षकेण कतिपयवर्षात्‌ प्राग्‌ एकं पुस्तकं प्राप्तं यस्मिन्‌ हिन्दीभाषायाः श्रेष्ठस्य कवेः गोस्वामिनः तुलसीदासस्य विश्रुतस्य महाकाव्यस्य श्रीरामचरितमानस्य खेदजनकं समीक्षणम्‌ आसीत्‌ । तस्मिन्‌ पुस्तके ये आक्षेपाः आसन्‌ तेषां निराक रणं तेन एक स्यां हिन्दीपत्रिकायां शताधिक लेखेषु विहितम्‌ । तान्‌ लेखान्‌ समाहत्य सः स्वधनव्ययेन एक स्मिन्‌ पुस्तके प्राकाश्यं...

अन्न प्रतिक्रिया

ह्रष्टो ब्रह्माचारी भोजनाय जगाम । स्थाल्यां विभिन्न व्यञ्जन मिष्टान्नपक्व ान्नफ ल भोज्यान्‌ पदार्थान्‌ विप्राय प्रदाय गृहपतिः किञ्चित्कार्यवशाद्‌ क्त वचित्क्षणंजगाम । भोजयन्ती गृहिणी क स्मिंश्चिदन्यस्मिन्कार्ये संलग्नाऽभूत्‌ । ब्रह्माचारी विप्रः वुभुक्षितैर्यथा भोक्त व्यं तथा भुक्त वान्‌ । भोजनं कि ञ्चिदेवावशिष्टं आसीत्तदेव ब्रह्माचारिणः दृष्टिः नातिदूरवर्तमाने हारेऽपतत्‌ । भोजनपात्रादनतिदूरं...
  • वार्ता

    पाकिस्थाने उग्रवादिनां कृत्यम्‌

    इस्लामाबाद्‌उग्रवादिनां जन्मभूमौ पाकिस्थाने तेषां दुष्कृत्यानि मितिम्‌ अतीत्य प्रवर्तन्ते । ह्यः बुधवासरे चण्डा उग्रवादिनः खैबर्‌प्रान्ते विश्व विद्यानिलये...

    January 21st, 2016 | Read more